สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   



เคราฤาษี
วันที่ 17 สิงหาคม 2559

Strophanthus preussii Engl. & Pax

Apocynaceae

ไม้พุ่มรอเลื้อย ยาวได้ถึง 10 ม. กิ่งมีช่องอากาศ มียางใสหรือขาว ใบเรียงตรงข้าม รูปรีหรือรูปไข่ ยาว 2–19 ซม. ก้านใบยาว 0.2–1.4 ซม. ช่อดอกแบบช่อกระจุก ออกสั้น ๆ ตามปลายกิ่ง ก้านดอกยาว 0.4–2.5 ซม. ใบประดับติดทน กลีบเลี้ยง 5 กลีบ ยาว 0.5–2.5 ซม. โคนด้านในมีต่อม ดอกสีขาวเปลียนเป็นสีครีมอมเหลือง มี 5 กลีบ เรียงซ้อนทับด้านขวาในตาดอก หลอดกลีบดอกยาว 1.2–2.5 ซม. สีขาวมีริ้วสีม่วงอมน้ำตาล ด้านในสีเข้ม รูปไข่ ยาว 0.4–1.2 ซม. ปลายกลีบบิดเป็นเกลียว ยาว 12–20 ซม. สีน้ำตาลแดง กะบังมี 10 พู สีน้ำตาลอมส้ม เกสรเพศผู้ 5 อัน ติดภายในหลอดกลีบดอก ก้านชูอับเรณูสั้น โคนอับเรณูเป็นเงี่ยง แนบติดปลายเกสรเพศเมีย มี 2 คาร์เพล บางส่วนติดกันที่โคน ยอดเกสรเพศเมียจัก 10 พู ผลเป็นฝักคู่กางออก รูปทรงกระบอก ปลายโค้ง ยาว 15–30 ซม. มีขนและช่องอากาศ เมล็ดจำนวนมาก ขนกระจุก ยาว 6–10 ซม.

มีถิ่นกำเนิดในแอฟริกาตะวันตก เป็นไม้ประดับ เมล็ดมีพิษ ใช้อาบหัวลูกศร

สกุล Strophanthus DC. มี 38 ชนิด พบในแอฟริกา มาดากัสการ์ และเอเชีย ในไทยมีพืชพื้นเมือง 3 ชนิด เป็นไม้ประดับ 2 ชนิด อีกชนิดคือ แย้มปีนัง S. gratus (Wall. & Hook.) Baill. ปลายกลีบดอกไม่บิดเป็นเกลียว มีถิ่นกำเนิดในแอฟริกาเช่นเดียวกัน ชื่อสกุลมาจากภาษากรีก “strophe” บิดเวียน และ “anthos” ดอก ตามลักษณะปลายกลีบดอกที่บิดเวียนในหลายชนิด

ชื่อสามัญ  Corkscrew flower, Foo manchu plant, Poison arrow vine, Preuss’ Strophanthus, Spider tresses, Tassel vine

เคราฤๅษี: ช่อดอกแบบช่อกระจุก ปลายกลีบดอกบิดเป็นเกลียวยาว กะบังสีน้ำตาลอมส้ม (ภาพ: ราชันย์ ภู่มา)

เอกสารอ้างอิง

Burkill, H.M. (1985). The useful plants of west tropical Africa. Vol. 1: 183.

Middleton, D.J. (1999). Apocynaceae. In Flora of Thailand Vol. 7(1): 97.