ไม้พุ่มหรือไม้ต้น สูง 3–12 ม. ใบเรียงตรงข้าม รูปรีหรือรูปขอบขนาน ยาว 8–16 ซม. ปลายแหลมหรือมน โคนรูปลิ่ม มน หรือกลม แผ่นใบค่อนข้างหนา ก้านใบยาวได้ถึง 1 ซม. ช่อดอกออกเป็นกระจุกสั้น ๆ ตามซอกใบ ก้านช่อยาว 0.5–1.2 ซม. ใบประดับขนาดเล็ก ร่วงเร็ว ก้านดอกยาว 2–5 มม. ฐานดอกรูปถ้วย ยาว 1.5–3 มม. กลีบเลี้ยงจักตื้น ๆ 4 กลีบ ดอกสีม่วง มี 4 กลีบ รูปไข่กว้าง ปลายแหลม ยาวประมาณ 2 มม. เกสรเพศผู้ 8 อัน สีม่วง ยาวประมาณ 2.5 มม. อับเรณูปลายมีรยางค์ มีต่อมที่โคน รังไข่ใต้วงกลีบ มีร่องตามยาว 8 ร่อง ออวุลมีหลายเม็ด พลาเซนตารอบแกน ยอดเกสรเพศเมียเป็นตุ่ม ผลคล้ายผลสด มีเมล็ดเดียวที่เจริญ รูปไข่กว้าง เส้นผ่านศูนย์กลาง 1–1.5 ซม. ผิวเรียบ ปลายผลมีจานฐานดอกติดทนรูปวงแหวน สุกสีม่วงดำ เมล็ดกลม เปลือกแข็ง
พบที่จีนตอนใต้ ภูมิภาคอินโดจีนและมาเลเซีย ในไทยพบกระจายห่าง ๆ ทุกภาค พบมากทางภาคใต้ ความสูงถึงประมาณ 1200 เมตร มีสรรพคุณเย็น เป็นยาสมาน
สกุล Memecylon L. เคยอยู่ภายใต้วงศ์ Memecylaceae ปัจจุบันอยู่วงศ์ย่อย Olisbeoideae มีประมาณ 400 ชนิด พบในแอฟริกา มาดากัสการ์ เอเชีย และออสเตรเลีย ในไทยมีประมาณ 35 ชนิด (Wijedasa, pers. com.) ชื่อสกุลมาจากภาษากรีกโบราณ “memekylon” หมายถึงพืชพวกสตรอว์เบอร์รีต้นที่ผลกินได้
|
|
|
ชื่อสามัญ Blue strawberry flowers
|
ชื่ออื่น พรม, พลองขี้ควาย, พลองขี้ใต้ (ประจวบคีรีขันธ์); พลองขี้นก (ลำปาง); พลองแดง (ประจวบคีรีขันธ์); พลองยอดแดง (ภาคกลาง)
|
|
พลองขี้ควาย: ช่อดอกออกเป็นกระจุกสั้นๆ ตามซอกใบ กลีบเลี้ยงจักตื้น ๆ 4 กลีบ เกสรเพศผู้ 8 อัน สีม่วง ผลผิวเรียบ สุกสีม่วงดำ ปลายผลมีจานฐานดอกติดทนรูปวงแหวน (ภาพ: นันท์นภัส ภัทรหิรัญไตรสิน, ราชันย์ ภู่มา)
|
|