สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   



เปราะภูเขาใหญ่
วันที่ 29 ธันวาคม 2559 แก้ไขข้อมูล 18 ธันวาคม 2563

Caulokaempferia saxicola K.Larsen

Zingiberaceae

ไม้ล้มลุก สูงได้ประมาณ 30 ซม. ใบเรียงเวียน มี 5–7 ใบ รูปใบหอก ยาว 6–13 ซม. ปลายแหลมยาว ขอบใบบาง ไร้ก้าน ใบด้านล่างขนาดเล็ก ลิ้นใบบาง ยาว 2–3 มม. ช่อดอกออกที่ปลายลำต้น ใบประดับมี 5–10 ใบ เรียงตรงข้าม 2 แถว ยาวประมาณ 3 ซม. ดอกสีเหลือง ส่วนมากมีดอกเดียวในแต่ละใบประดับ กลีบเลี้ยงเชื่อมติดกันเป็นหลอด ยาว 7–9 มม. มีขนสั้นนุ่มด้านนอก ปลายจัก 3 แฉกรูปสามเหลี่ยม ยาว 2–3 มม. หลอดกลีบดอกยาว 2–2.5 ซม. กลีบดอกกลีบข้างขนาดเท่าๆ กัน รูปสามเหลี่ยม ยาว 0.7–1 ซม. กลีบกลางกว้างและยาวกว่าเล็กน้อย เกสรเพศผู้ที่เป็นหมันเป็นแผ่นรูปไข่ ยาวเท่า ๆ กลีบดอก กลีบปากคล้ายรูปลิ้น กว้าง 12–22 ซม. ยาว 1.7–2.7 ซม. ก้านชูอับเรณูสั้นมาก อับเรณูยาวประมาณ 5 มม. ผลแห้งแตก ยาวประมาณ 2.2 ซม. เมล็ดขนาดเล็ก จำนวนมาก มีเยื่อหุ้มสีขาว

พืชถิ่นเดียวของไทย พบทางภาคตะวันออกที่เขาใหญ่ จังหวัดนครนายก และปราจีนบุรี โดยเฉพาะบริเวณเขาเขียว ขึ้นเป็นกลุ่มตามโขดหินที่มีมอสหนาแน่นใต้ร่มเงาในป่าดิบเขา ความสูง 900–1100 เมตร

ชื่อพ้อง  Monolophus saxicola (K.Larsen) Veldkamp & Mood

เปราะภูเขาใหญ่: ขึ้นเป็นกลุ่มหนาแน่น เกสรเพศผู้ที่เป็นหมันเป็นแผ่นรูปไข่ ยาวเท่า ๆ กลีบดอก กลีบปากคล้ายรูปลิ้นขนาดใหญ่ (ภาพ: สุคนธ์ทิพย์ ศิริมงคล)

เอกสารอ้างอิง

Larsen, K. (1964). Studies in Zingiberaceae IV. Botanisk Tidsskrift Vol. 60(3): 171–175.

Mood, J.D., J.F. Veldkamp, S. Dey and L.M. Prince. (2014). Nomenclatural changes in Zingiberaceae: Caulokaempferia is a superfluous name for Monolophus and Jirawongsea is reduced to Boesenbergia. Gardens’ Bulletin Singapore 66(2): 215-231. (2014). Nomenclatural changes in Zingiberaceae: Caulokaempferia is a superfluous name for Monolophus and Jirawongsea is reduced to Boesenbergia. Gardens’ Bulletin Singapore 66(2): 215–231.

Picheansoonthon, C., A. Chaiyoot and S. Sukrong. (2008). Jirawongsea, a new genus of family Zingiberaceae. Folia Malaysiana 9: 1–16.