สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

เดื่อดิน

เดื่อดิน
วันที่ 12 ตุลาคม 2559

Trachelospermum asiaticum (Siebold & Zucc.) Nakai

Apocynaceae

ไม้เถา กิ่งแก่มีช่องอากาศ ใต้ข้อมีต่อมเรียงเป็นแถว น้ำยางสีขาว ใบเรียงตรงข้าม รูปรีหรือรูปไข่กลับ ยาว 3–13 ซม. ก้านใบยาว 0.5–1.4 ซม. ช่อดอกแบบช่อกระจุก ยาว 3.5–14 ซม. ใบประดับขนาดเล็ก ก้านดอกยาวประมาณ 1 ซม. กลีบเลี้ยง 5 กลีบ รูปไข่ ยาว 1–3 มม. มีต่อมเรียงเป็นแถวที่โคน ดอกรูปดอกเข็ม สีขาว มี 5 กลีบ เรียงซ้อนทับกันด้านขวาในตาดอก หลอดกลีบยาว 0.7–1.2 ซม. กลีบรูปไข่กลับ ยาว 5–8 มม. ปากหลอดกลีบมีขนสั้นนุ่ม เกสรเพศผู้ 5 อัน ติดใกล้ปากหลอดกลีบ เกือบไร้ก้าน อับเรณูมีขนเป็นแนว 5 แนว ยื่นพ้นปากหลอดกลีบดอกเล็กน้อย จานฐานดอกแยกเป็น 5 พู รังไข่เกลี้ยง คาร์เพลแยกกัน ปลายติดกันเรียวยาวเป็นก้านเกสรเพศเมีย ยาว 8–9 มม. ผลเป็นฝักคู่แยกกัน รูปแถบ ยาว 10–27 ซม. เมล็ดรูปแถบ แบน ยาว 1.8–3.5 ซม. ปลายมีขนกระจุกยาว 2–3.6 ซม.

พบที่อินเดีย จีน เกาหลี ญี่ปุ่น พม่า และภูมิภาคอินโดจีน ในไทยพบกระจายแทบทุกภาค ยกเว้นภาคใต้ ขึ้นตามป่าเบญจพรรณ ป่าเต็งรัง และป่าดิบแล้ง ความสูง 200–1000 เมตร

สกุล Trachelospermum Lem. มีประมาณ 10 ชนิด พบในเอเชียเขตร้อน ในไทยมี 2 ชนิด T. lucidum (D.Don) K.Schum. ในไทยพบที่เชียงใหม่ เกสรเพศผู้ไม่ยื่นพ้นปากหลอดกลีบดอก อับเรณูมีขนไม่เป็นแนว ชื่อสกุลมาจากภาษากรีก “trachelos” คอ และ “sperma” เมล็ด ตามลักษณะของเมล็ดบางชนิด

ชื่อพ้อง  Malouetia asiatica Siebold & Zucc., Trachelospermum siamense Craib

ชื่ออื่น   เดื่อดิน (เชียงใหม่); เถาวัลย์แดง (นครราชสีมา); สะครือ (กะเหรี่ยง-เชียงใหม่)

เดื่อดิน: กลีบดอกเรียงซ้อนทับด้านขวาในตาดอก ปากหลอดมีขนสั้นนุ่ม เกสรเพศผู้ยื่นพ้นปากหลอดกลีบดอกเล็กน้อย (ภาพ: ราชันย์ ภู่มา)



เอกสารอ้างอิง

Middleton, D.J. (1999). Apocynaceae. In Flora of Thailand Vol. 7(1): 111.