ไม้พุ่มหรือรอเลื้อย สูงได้ถึง 5 ม. กิ่งเกลี้ยงหรือมีขนละเอียด มีหนามยาว 1–3 ซม. บางครั้งแยก 2 ง่าม ปลายง่ามมักแยก 2 แฉก ใบเรียงตรงข้าม รูปไข่ รูปไข่กลับ หรือเกือบกลม ยาว 1.5–5.5 ซม. ปลายแหลมมน มีติ่งแหลม โคนรูปลิ่มถึงกลม แผ่นใบหนา เกลี้ยงหรือมีขนประปราย เส้นแขนงใบข้างละ 2–5 เส้น ก้านใบยาว 1.5–4.5 มม. ช่อดอกแบบช่อกระจุกออกตามซอกใบหรือปลายกิ่ง ยาว 1.5–4 ซม. กลีบเลี้ยง 5 กลีบ รูปไข่ ยาว 1.5–3 มม. ปลายแหลม กลีบดอก 5 กลีบ เรียงซ้อนทับกันด้านขวาในตาดอก ดอกบานรูปดอกเข็ม หลอดกลีบยาว 0.5–2 ซม. ด้านในเกลี้ยงหรือมีขนสั้นนุ่ม กลีบรูปไข่หรือรูปขอบขนาน ยาว 0.2–1.5 ซม. ขอบมีขนครุย เกสรเพศผู้ 5 อัน ไม่ยื่นพ้นปากหลอดกลีบดอก ก้านชูอับเรณูสั้นมาก อับเรณูยาว 1–2.5 มม. ไม่มีจานฐานดอก รังไข่ 2 ช่อง เชื่อมติดกัน เกลี้ยงหรือมีปุ่มประปราย แต่ละช่องมีออวุล 2 เม็ด ก้านเกสรเพศเมียยาว 0.3–1.1 ซม. รวมยอดเกสร ผลสดรูปไข่หรือเกือบกลม ส่วนมากยาว 1–2 ซม. สีแดงอมชมพู สุกสีดำ มีประมาณ 4 เมล็ด
พบที่แอฟริกา เอเชีย ออสเตรเลีย และหมู่เกาะแปซิฟิก ในไทยพบทุกภาค ขึ้นตามชายป่า หรือบนเขาหินปูน ความสูงถึงประมาณ 1000 เมตร มีความผันแปรสูงโดยเฉพาะขนาดของใบ ดอก และผล มีสรรพคุณแก้ไวรัสตับอักเสบ และไขข้ออักเสบ
สกุล Carissa L. มีประมาณ 7 ชนิด พบในแอฟริกา เอเชีย ออสเตรเลีย และหมู่เกาะแปซิฟิก ในไทยมีพืชพื้นเมืองชนิดเดียว เป็นไม้ประดับ 2 ชนิด คือ มะนาวไม่รู้โห่ C. carandas L. กลีบดอกสั้นกว่าหลอดกลีบ เส้นแขนงใบข้างละ 4–12 เส้น มีถิ่นกำเนิดในอินเดีย และหีบไม้งาม C. macrocarpa (Eckl.) A.DC. กลีบดอกยาวกว่าหลอดกลีบ มีถิ่นกำเนิดในแอฟริกาใต้ ชื่อสกุลมาจากภาษาสันสกฤต “kryshina” หรือภาษามาลายาลัมในอินเดีย หมายถึงสีดำของผลสุก
|