ไม้ล้มลุก ไม่มีลำต้น รากรูปกระสวย ใบเรียงเวียน รูปรีหรือรูปขอบขนาน ยาว 9–20 ซม. โคนแหลม ตัด หรือเว้าตื้น ก้านใบยาวได้ถึง 25 ซม. โคนเป็นร่องลึก ช่อแยกแขนงแบบช่อวงแถวเดี่ยวสั้น ๆ ออกตามซอกกาบ ก้านช่อยาว 5–6 ซม. มีขนคล้ายขนแกะหนาแน่น ช่อที่โคนมีใบประดับ ดอกสมบูรณ์เพศ ปลายช่อเป็นดอกเพศผู้ ใบประดับรูปรีกว้าง กว้าง 1.5–2 ซม. ปลายเป็นติ่งแหลม ด้านบนมีขนสั้นนุ่มหนาแน่น ด้านล่างมีขนประปราย แกนช่อดอกมีขนสั้นนุ่ม ดอกสีขาวหรืออมม่วง ดอกสมบูรณ์เพศมี 1–2 ดอก กลีบรวม 6 กลีบ เรียง 2 วง รูปขอบขนาน ยาว 0.7–1 ซม. วงในแคบกว่าเล็กน้อย เกสรเพศผู้ 6 อัน ก้านชูอับเรณูยาวประมาณ 5 มม. มีขนแบบขนแกะหนาแน่น เกสรเพศเมียรวมรังไข่ยาวประมาณ 1 ซม. รังไข่มี 3 ช่อง ดอกเพศผู้ขนาดเล็กกว่า กลีบรวมยาว 3–4 มม. รังไข่เป็นหมัน ก้านชูอับเรณูยาวประมาณ 4 มม. ผลแห้งแตกเป็น 3 ซีก เป็นเหลี่ยม รูปขอบขนาน ยาวประมาณ 2 ซม. มี 4–8 เมล็ด มีเยื่อหุ้มสีส้ม
พืชถิ่นเดียวของไทย พบทางภาคเหนือที่เชียงใหม่ น่าน ลำปาง และภาคตะวันออกที่ชัยภูมิ ขึ้นบนเขาหินปูน ความสูง 350–500 เมตร
สกุล Spatholirion Ridl. มี 6 ชนิด พบที่จีน เวียดนาม และคาบสมุทรมลายู ในไทยมี 2 ชนิด อีกชนิด S. ornatum Ridl. พบที่นราธิวาส คล้ายกับสกุลผักปลาบเครือ Streptolirion ที่เป็นไม้เถา และวงใบประดับมีกระจายตามข้อทุกข้อที่มีช่อดอก ชื่อสกุลมาจากภาษากรีก “spathe” กาบ และ “leirion” ดอกลิลลี่ หมายถึงพืชคล้ายพวกลิลลี่ มีใบประดับเป็นกาบ
|