สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

ว่านดอกสามสี

ว่านดอกสามสี
วันที่ 29 พฤษภาคม 2560

Christisonia siamensis Craib

Orobanchaceae

พืชเบียนล้มลุก ลำต้นสั้นหรือไม่มี ยอดมีเมือกใส ดอกออกเดี่ยว ๆ ขึ้นเป็นกลุ่ม ใบขนาดเล็ก ก้านดอกสั้น กลีบเลี้ยงสีขาวอมเหลืองหรือม่วง หลอดกลีบยาวประมาณ 3 ซม. มักแยกเป็น 3 แฉก ยาว 3–6 มม. ดอกรูประฆัง สีขาวอมม่วงหรือสีม่วงเข้ม ด้านในกลีบปากล่างมีปื้นสีเหลือง หลอดกลีบดอกยาว 5–7 ซม. ปลายแยกเป็น 5 กลีบ กลีบรูปปากเปิดไม่ชัดเจน เส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 1 ซม. ขอบจักชายครุย เกสรเพศผู้ 4 อันอยู่ชิดกัน ติดภายในหลอดกลีบดอก อับเรณูมีช่องเดียว มีรูเปิดด้านบน โคนมีเดือย ก้านชูอับเรณูสีเหลือง โคนมีกระจุกขน มี 2 คาร์เพล ออวุลจำนวนมาก พลาเซนตารอบแนวตะเข็บ ก้านเกสรเพศเมียเรียวยาว ยอดเกสรเพศเมียรูปโล่ ผลแห้งแตกเป็น 2 ซีก เมล็ดขนาดเล็กจำนวนมาก

พบที่อินเดีย และพม่า ในไทยพบแทบทุกภาค ภาคใต้ถึงชุมพร พบมากตามเขาหินปูน ความสูง 300–800 เมตร

สกุล Christisonia Gardner มีประมาณ 20 ชนิด พบที่อินเดีย จีน ภูมิภาคอินโดจีนและมาเลเซีย ในไทยมี 2 ชนิด อีกชนิดคือ ว่านดอกขาว C. scortechinii Prain พบที่คาบสมุทรมลายู ในไทยพบทางภาคเหนือที่น่าน ภาคตะวันออกเฉียงเหนือที่เลย ภาคตะวันออกเฉียงใต้ที่จันทบุรี และภาคใต้ที่นราธิวาส กลีบเลี้ยงรูปกาบ จัก 4–5 แฉก ดอกสีขาว ด้านในมีสีเหลืองแต้ม ชื่อสกุลตั้งตามนักพิษวิทยาชาวสกอตแลนด์ Robert Christison (1797–1882)

ชื่ออื่น   ดอกดิน (เลย, ภาคเหนือ); ว่านดอกสามสี (กาญจนบุรี); ว่านหญ้าแฝก (ลพบุรี); เอื้องดิน (ภาคเหนือ)

ว่านดอกสามสี: ดอกออกเดี่ยว ๆ ขึ้นเป็นกลุ่ม หลอดกลีบดอกสีขาวหรืออมม่วง กลีบสีม่วงเข้ม กลีบปากล่างด้านในมีปื้นสีเหลือง (ภาพ: ธรรมรัตน์ พุทธไทย)



เอกสารอ้างอิง

Parnell, J. (2008). Orobanchaceae. In Flora of Thailand Vol. 9(2): 143–147.

S. Rueangruea, W. Tichai and N. Ritphet. (2014). New records expand the ranges of Christisonia siamensis and Christisonia scortechinii, the latter species being new to Thailand. Thai Forest Bulletin (Botany) 42: 16–23.