สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

มะเฟือง

มะเฟือง
วันที่ 30 มีนาคม 2560

Averrhoa carambola L.

Oxalidaceae

ไม้ต้น สูงได้ถึง 15 ม. เนื้อไม้สีขาว เปลี่ยนเป็นสีแดงเมื่อถูกอากาศ ไม่มีหูใบ ใบประกอบปลายคี่ ส่วนมากมีใบย่อย 5–6 คู่ รูปไข่หรือแกมรูปขอบขนาน ยาว 4–10 ซม. ช่อดอกแบบช่อแยกแขนงออกตามซอกใบ กิ่ง หรือลำต้น ยาวได้ถึง 7 ซม. ก้านดอกยาว 3–6 มม. มีข้อที่ใต้ดอก ยาวประมาณ 8 มม. กลีบเลี้ยง 5 กลีบ ขนาดเล็ก สีคล้ายกลีบดอก ดอกสีแดงอมชมพู มี 5 กลีบ รูปใบหอก ยาว 5–6 มม. เชื่อมติดกันเหนือก้านกลีบ ด้านในมีขนต่อมประปราย เกสรเพศผู้ 10 อัน อันยาว 5 อัน เป็นหมัน 5 อัน รังไข่ส่วนมากมี 5 ช่อง แต่ละช่องมีออวุล 3–5 เม็ด เกสรเพศเมีย 5 อัน ผลสดมีหลายเมล็ด รูปรีหรือรูปขอบขนาน ยาวได้ถึง 12 ซม. มีครีบคล้ายปีก 5 อัน ตัดตามขวางรูปดาวห้าแฉก เมล็ดมีเยื่อหุ้ม

เข้าใจว่ามีถิ่นกำเนิดในมาเลเซีย อินโดนีเซีย และฟิลิปปินส์ ไม่พบในธรรมชาติ ปลูกเป็นไม้ผลมานาน ต้น ใบ ราก และผลมีสรรพคุณทางสมุนไพรหลายอย่าง ชื่อชนิดมาจากภาษาสเปนหรือภาษาโปรตุเกส ที่ใช้เรียกต้นไม้ชนิดนี้หรือตะลิงปลิง

สกุล Averrhoa L. มีเพียง 2 ชนิด อีกชนิดคือ ตะลิงปลิง A. bilimbi L. ซึ่งน่าจะมีถิ่นกำเนิดเช่นเดียวกับมะเฟือง ซึ่งคำระบุชนิดเป็นชื่อพื้นเมืองเรียกในอินเดียและศรีลังกา เนื่องจากตัวอย่างพรรณไม้ต้นแบบมาจากศรีลังกา ผลไม่มีครีบ ใบประกอบมีใบย่อยมากกว่า และเมล็ดไม่มีเยื่อหุ้ม ชื่อสกุลตั้งตามนายแพทย์ชาวมัวร์ (Moorish) ทางตอนเหนือของแอฟริกา Averrhoes (1149–1217) อาศัยอยู่ในสเปน และเป็นผู้แปลงานของอริสโตเติลเป็นภาษาอาหรับ

ชื่อสามัญ  Carambola, Star fruit

ชื่ออื่น   มะเฟือง (ทั่วไป); สะบือ (เขมร)

มะเฟือง: ใบประกอบมีใบย่อย 5–6 คู่ ช่อดอกออกตามกิ่ง มีข้อที่ใต้ดอก กลีบดอกเชื่อมติดกันเหนือก้านกลีบ (ภาพ: ราชันย์ ภู่มา)



เอกสารอ้างอิง

Samson, J.A. (1992). Edible fruits and nuts. In Plant Resources of South-East Asia 2. Pudoc, Wageningen, The Netherlands.

Veldkamp, J.F. (1970). Oxalidaceae. In Flora of Thailand Vol. 2(1): 21–23.