สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

มะเค็ด1

มะเค็ด1
วันที่ 30 มีนาคม 2560

Gardneria ovata Wall.

Loganiaceae

ไม้พุ่ม หรือรอเลื้อย ยาวได้ถึง 5 ม. หูใบร่วมขนาดเล็ก ใบเรียงตรงข้าม รูปรี รูปขอบขนาน หรือแกมรูปไข่ ยาว 3–16 ซม. ปลายแหลม โคนรูปลิ่มหรือเป็นครีบ ก้านใบยาว 1–1.5 ซม. ช่อดอกแบบช่อกระจุกหรือแยกแขนงสั้น ๆ ตามซอกใบ ยาว 3–12 ซม. ก้านช่อยาว 2–4 ซม. ใบประดับย่อยขนาดเล็ก 2 ใบ กลีบเลี้ยง 4 กลีบ เรียงซ้อนเหลื่อม เส้นผ่านศูนย์กลาง 1.5–2 มม. ขอบมีขนครุย ดอกรูปกงล้อ สีเหลืองอมส้ม หลอดกลีบดอกสั้น มี 4 กลีบ หนา เรียงจรดกันในตาดอก กลีบรูปไข่แกมรูปขอบขนาน ยาว 4–5 มม. ปลายมีติ่งแหลม ด้านในมีปุ่มขนหนาแน่น เกสรเพศผู้ 4 อัน ติดที่โคนหลอดกลีบ ก้านชูอับเรณูสั้น อับเรณูเชื่อมติดกัน ยาว 3–4 มม. ยื่นพ้นหลอดกลีบ รังไข่ 2 ช่อง แต่ละช่องมีออวุล 1 เม็ด ก้านเกสรเพศเมียสั้น ยอดเกสรแยก 2 แฉก ผลสด เส้นผ่านศูนย์กลาง 0.8–1 ซม. สุกสีแดง มี 1–2 เมล็ด

พบที่อินเดีย ศรีลังกา จีนตอนใต้ คาบสมุทรมลายู สุมาตรา และชวา ในไทยพบทางภาคเหนือที่เชียงใหม่ เชียงราย ตาก ภาคตะวันตกเฉียงใต้ที่กาญจนบุรี และภาคใต้ที่กระบี่ พังงา ขึ้นตามป่าเบญจพรรณ ป่าดิบแล้ง ป่าดิบชื้น หรือบนเขาหินปูน ความสูง 200–2000 เมตร

สกุล Gardneria Wall. มี 7 ชนิด พบในเอเชียตะวันออกและตะวันออกเฉียงใต้ ในไทยมีชนิดเดียว ชื่อสกุลตั้งตาม Edward Gardner ชาวอังกฤษที่เคยส่งตัวอย่างพรรณไม้ให้กับ William Hooker และ Nathaniel Wallich หรืออาจเป็นนักพฤกษศาสตร์ชาวอังกฤษ George Gardner (1812–1849)

ชื่ออื่น   เข็มทอง, มะเค็ด (ทั่วไป)

มะเค็ด: ใบเรียงตรงข้าม ช่อดอกแบบช่อกระจุกหรือแยกแขนงสั้น ๆ ตามซอกใบ ดอกรูปกงล้อ กลีบดอก 4 กลีบ หนา บานออก ปลายมีติ่งแหลม อับเรณูเชื่อมติดกัน (ภาพ: ปรีชา การะเกตุ)



เอกสารอ้างอิง

Griffin, O. and J. Parnell. (1997). Loganiaceae. In Flora of Thailand Vol. 6(3): 206–208.