สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

มะลิดิน

มะลิดิน
วันที่ 30 มีนาคม 2560

Geophila repens (L.) I.M.Johnst.

Rubiaceae

ไม้ล้มลุกทอดเลื้อยไปตามพื้นดิน มีรากตามข้อ อาจสูงได้ถึง 15 ซม. ลำต้นมีขน หูใบรูปสามเหลี่ยมขนาดเล็ก ติดทน ใบเรียงตรงข้าม รูปไข่เกือบกลม เส้นผ่านศูนย์กลาง 1–3 ซม. ปลายมน กลม โคนรูปหัวใจ เส้นโคนใบข้างละ 2–3 เส้น ก้านใบยาว 1–5 ซม. มีขน ช่อดอกแบบช่อกระจุกแน่น ออกตามยอด มี 1–3 ดอก ก้านช่อยาว 1–4 ซม. ใบประดับรูปเส้นด้าย ยาว 1.5–3 มม. กลีบเลี้ยง 4 กลีบ ติดทน หลอดกลีบยาว 1.5–3 มม. กลีบรูปใบหอก ยาว 2–3 มม. ขอบมีขนครุย ดอกรูปแตร สีขาว มี 4 กลีบ หลอดกลีบดอกยาวประมาณ 8 มม. ด้านในมีขน กลีบรูปใบหอก ยาว 3–4 มม. เกสรเพศผู้ 4 อัน ติดภายในหลอดกลีบดอก อับเรณูติดด้านหลัง รังไข่ใต้วงกลีบ มี 2 ช่อง แต่ละช่องมีออวุล 1 เม็ด ยอดเกสรเพศเมียจัก 2 พู ผลสด สุกสีแดงส้ม เส้นผ่านศูนย์กลาง 4–6 มม. มี 2 ไพรีน ผิวย่นด้านล่าง

พบที่อเมริกาเขตร้อน แอฟริกา มาดากัสการ์ เอเชีย ขึ้นตามป่าดิบชื้น ป่าดิบแล้ง และป่าดิบเขา ความสูง 100–1200 เมตร น้ำคั้นจากใบใช้หยอดตาแก้อักเสบ

สกุล Geophila D.Don มีประมาณ 30 ชนิด พบในอเมริกาเขตร้อน แอฟริกา มาดากัสการ์ และเอเชีย ในไทยมีชนิดเดียว ชื่อสกุลมาจากภาษากรีก “gea” พื้นดิน และ “philos” รักหรือชอบ หมายถึงพืชที่ขึ้นติดดิน

ชื่อพ้อง  Rondeletia repens L., Geophila herbacea (Jacq.) K.Schum.

ชื่อสามัญ  Snake pennywort

ชื่ออื่น   มะลิดิน (ตราด, ภาคกลาง); อุตพิดน้ำ (ภาคใต้)

มะลิดิน: โคนใบรูปหัวใจ เส้นโคนใบข้างละ 2–3 เส้น ปากหลอดกลีบดอกมีขน ผลสุกสีแดงส้ม กลีบเลี้ยงติดทน (ภาพ: ปรีชา การะเกตุ, ราชันย์ ภู่มา)



เอกสารอ้างอิง

Chen, T. and C.M. Taylor. (2011). Rubiaceae (Geophila). In Flora of China Vol. 19: 144.