สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

มณเฑียร

มณเฑียรแดง
วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2560

Torenia pierreana Bonati

Linderniaceae

ไม้ล้มลุก สูง 10–60 ซม. มีขนสั้นนุ่มตามลำต้น แผ่นใบทั้งสองด้าน ก้านใบ ก้านดอก และกลีบเลี้ยง ใบรูปขอบขนานแกมรูปไข่ ยาว 2–4 ซม. โคนมนหรือกลม ก้านใบยาว 0.2–1 ซม. ดอกออกเดี่ยว ๆ ตามซอกใบ หรือเป็นกระจุกคล้ายช่อซี่ร่ม ที่ปลายกิ่ง มี 2–4 ดอก ก้านดอกยาว 1–2.5 ซม. กลีบเลี้ยงยาว 1–1.2 ซม. ยาว 1.4–1.7 ซม. ในผล หลอดกลีบมี 5 สัน ดอกสีม่วงอ่อน มีปื้นสีม่วงอมแดง ยาว 2.5–3 ซม. กลีบบนกว้าง 0.8–1 ซม. ยาว 7–8 มม. ปลายกลีบเว้าตื้น กลีบล่างกลม ขนาด 6–7 มม. โคนก้านชูอับเรณูคู่ล่างมีเดือย ยาว 1–1.8 มม. ผลยาว 1–1.2 ซม. มีขนหนาแน่น (ดูข้อมูลเพิ่มเติมที่ แววมยุรา, สกุล)

พบที่กัมพูชา ในไทยพบแทบทุกภาค กระจายห่าง ๆ ขึ้นตามที่โล่งหรือทุ่งหญ้าที่ชื้นแฉะ ความสูง 600–1400 เมตร

มณเฑียรแดง: มีขนสั้นนุ่มตามกิ่ง กลีบเลี้ยง และผล ดอกออกเดี่ยว ๆ ตามซอกใบ หรือเป็นกระจุกคล้ายช่อซี่ร่ม ที่ปลายกิ่ง กลีบดอกมีปื้นสีม่วงอมแดง กลีบปากกลีบบนเว้าตื้น โคนก้านชูอับเรณูคู่ล่างมีเดือยยาว (ภาพ: ราชันย์ ภู่มา)

มณเฑียรทอง
วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2560

Torenia hirsutissima Bonati

Linderniaceae

ไม้ล้มลุก สูง 10–60 ซม. มีขนยาวตามลำต้น แผ่นใบทั้งสองด้าน ก้านใบ ก้านดอก และกลีบเลี้ยง ใบรูปรีถึงรูปใบหอก หรือแกมรูปไข่ ยาว 1.5–3 ซม. โคนตัด ก้านใบยาว 4–8 มม. ดอกออกเดี่ยว ๆ ตามซอกใบ ก้านดอกยาว 2–5 ซม. กลีบเลี้ยงยาว 1.2–1.8 ซม. หลอดกลีบมีสันเป็นครีบ 5 อัน ดอกสีเหลือง ยาว 2.5–3.5 ซม. กลีบบนกลมกว้าง กว้างได้ถึง 1.5 ซม. ยาวประมาณ 1 ซม. ปลายกลีบเว้าตื้น กลีบล่างขนาดเล็กกว่ากลีบบนเล็กน้อย โคนก้านชูอับเรณูคู่ล่างมีเดือยยาวประมาณ 2 มม. ผลยาวประมาณ 1 ซม. (ดูข้อมูลเพิ่มเติมที่ แววมยุรา, สกุล)

พบที่ลาว และกัมพูชา ในไทยพบทางภาคเหนือที่ภูเมี่ยง จังหวัดพิษณุโลก ภาคตะวันออกเฉียงเหนือที่เลย ชัยภูมิ และภาคตะวันออกเฉียงใต้ที่ตราด ขึ้นหนาแน่นตามที่โล่งหรือทุ่งหญ้าที่ชื้นแฉะ ความสูง 500–1300 เมตร

ชื่อสามัญ  Yellow Torenia

มณเฑียรทอง: ถิ่นที่อยู่ ขึ้นตามที่โล่งบนหินทราย ดอกออกเดี่ยว ๆ ตามซอกใบ ดอกสีเหลือง ลำต้นและใบมีขนยาวหนาแน่น (ภาพ: สุคนธ์ทิพย์ ศิริมงคล)

มณเฑียรระนอง
วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2560

Torenia ranongensis T.Yamaz.

Linderniaceae

ไม้ล้มลุกทอดนอน ยาวได้ถึง 70 ซม. เกลี้ยง ใบรูปไข่หรือแกมรูปขอบขนาน ยาว 2–5 ซม. ปลายแหลมยาว โคนกลมหรือเว้าตื้น แผ่นใบเกลี้ยงหรือมีขนประปราย ไร้ก้านหรือเกือบไร้ก้าน ใบบางครั้งมีสีน้ำตาลอมแดง ดอกออกเดี่ยว ๆ ตามซอกใบหรือปลายกิ่ง ก้านดอกยาว 1–2.5 ซม. กลีบเลี้ยงยาว 1.6–1.8 ซม. หลอดกลีบมีสันเป็นครีบ 5 อัน เกลี้ยงหรือมีขนประปราย ดอกสีม่วง ยาวประมาณ 3.5 ซม. กลีบบนกลมกว้าง กว้างประมาณ 1.3 ซม. ยาวประมาณ 1 ซม. ปลายกลีบเว้าตื้น กลีบล่างขนาดเล็กกว่ากลีบบนเล็กน้อย โคนก้านชูอับเรณูคู่ล่างมีเดือยยาวประมาณ 4 มม. ผลยาวประมาณ 1 ซม. (ดูข้อมูลเพิ่มเติมที่ แววมยุรา, สกุล)

พืชถิ่นเดียวของไทย พบทางภาคใต้ที่ระนอง กระบี่ สงขลา ขึ้นตามที่โล่งหรือทุ่งหญ้า ความสูงถึงประมาณ 1300 เมตร คล้ายกับ T. thailandica T.Yamaz. ที่ก้านใบยาวได้ถึง 1 ซม.

มณเฑียรระนอง: ลำต้นทอดนอน ใบเรียงตรงข้ามไร้ก้าน ดอกออกเดี่ยว ๆ ที่ปลายกิ่ง กลีบบนปลายกลีบเว้าตื้น โคนเกสรเพศผู้คู่ล่างมีเดือยยาว (ภาพ: ราชันย์ ภู่มา)

มณเฑียรสยาม
วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2560

Torenia siamensis T.Yamaz.

Linderniaceae

ไม้ล้มลุก สูงได้ถึง 60 ซม. เกลี้ยง ใบรูปขอบขนานหรือรูปใบหอก ยาว 2.5–6.5 ซม. โคนมนหรือกลม แผ่นใบสากด้านบน มักมีขนประปรายตามเส้นแขนงใบ ไร้ก้านหรือมีก้านสั้น ๆ ดอกออกเป็นกระจุก 2–6 ดอก ที่ปลายกิ่ง ใบประดับรูปเส้นด้าย ยาว 1–3 มม. ก้านดอกยาว 0.7–1.5 ซม. กลีบเลี้ยงยาว 1.8–2.5 ซม. หลอดกลีบมี 5 สัน มีขนสากประปราย ดอกสีม่วง ยาว 3–3.5 ซม. กลีบบนกลมกว้าง กว้าง 1.2–1.6 ซม. ยาวประมาณ 1 ซม. ปลายกลีบเรียบหรือเว้าตื้น กลีบล่างขนาดเล็กกว่ากลีบบนเล็กน้อย โคนก้านชูอับเรณูคู่ล่างมีเดือยยาวประมาณ 2 มม. ผลยาวประมาณ 1.2 ซม.(ดูข้อมูลเพิ่มเติมที่ แววมยุรา, สกุล)

พืชถิ่นเดียวของไทย พบทางภาคเหนือที่ทุ่งแสลงหลวง จังหวัดพิษณุโลก และน้ำหนาว จังหวัดเพชรบูรณ์ และภาคตะวันออกเฉียงเหนือที่ชัยภูมิ ขึ้นตามที่โล่งหรือทุ่งหญ้าในป่าสนเขา ความสูงถึงประมาณ 1100 เมตร

มณเฑียรสยาม: ดอกออกเป็นกระจุกที่ปลายกิ่ง หลอดกลีบเลี้ยงมี 5 สัน มีขนสากประปราย (ภาพ: มนตรี ธนรส)



เอกสารอ้างอิง

Yamazaki, T. (1990). Scrophulariaceae. In Flora of Thailand Vol. 5(2): 206–214.