ไม้ล้มลุก สูง 30–150 ซม. มีเหง้า ลำต้นมีขนสั้นนุ่มหนาแน่น ใบรูปห้าเหลี่ยมกว้าง ยาวได้ถึง 25 ซม. มี 3–7 แฉก แต่ละแฉกจัก 3 พู ตื้น ๆ โคนรูปหัวใจ ขอบจักซี่ฟันห่าง ๆ แผ่นใบมีขนสั้นนุ่มกระจายด้านบน มีขนยาวด้านล่าง ใบช่วงล่างก้านใบยาว 10–45 ซม. ช่วงบนไร้ก้าน ช่อดอกแบบช่อกระจะ มี 2–7 ดอก มีขนต่อมยาวม้วนงอ ใบประดับขนาดเล็ก ก้านดอกยาว 1.8–5 ซม. ดอกสีน้ำเงินอมม่วงหรือชมพู สมมาตรด้านข้าง กลีบเลี้ยง 5 กลีบ คล้ายกลีบดอก รูปรี ยาว 1–1.5 ซม. กลีบบนมีเดือยยาว 1.4–1.7 ซม. ด้านนอกมีขนหนาแน่น กลีบดอก 4 กลีบ ขนาดเล็ก ปลายแยก 2 แฉก กลีบคู่บนมีต่อมน้ำต้อย กลีบคู่ล่างมีขนแผงด้านใน ด้านนอกมีขนหยาบ เกสรเพศผู้จำนวนมาก โคนก้านชูอับเรณูแผ่กว้าง ผลกลุ่มแตกแนวเดียว มี 3 ผลย่อย ยาว 1.4–1.6 มม. จะงอยยาวประมาณ 3 มม. มีขนยาวกระจาย เมล็ดขนาดเล็กจำนวนมาก มีครีบเป็นชั้น ๆ
พืชถิ่นเดียวของไทย พบทางภาคเหนือที่ดอยเชียงดาว และดอยอินทนนท์ จังหวัดเชียงใหม่ ดอยหัวหมด จังหวัดตาก และภาคตะวันตกเฉียงใต้ที่ทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี ขึ้นตามที่โล่งบนเขาหินปูน ความสูง 500–2100 เมตร
สกุล Delphinium L. มีประมาณ 350 ชนิด ส่วนใหญ่พบในเขตอบอุ่นทางซีกโลกเหนือ ในไทยมีชนิดเดียว ชื่อสกุลมาจากภาษากรีก “dolphis” โลมา ตามลักษณะของดอก
|
ชื่อพ้อง Delphinium stapeliosmum Brühl var. siamense Craib, D. altissimum Wall. var. siamense (Craib) T.Shimizu
|
|
|
ชื่ออื่น เทพอัปสร, พวงแก้วเชียงดาว (ทั่วไป)
|
|
พวงแก้วเชียงดาว: ใบรูปห้าเหลี่ยม มี 3–7 แฉก ดอกสมมาตรด้านข้าง ดอกสีน้ำเงินอมม่วงหรือชมพู กลีบเลี้ยงคล้ายกลีบดอก กลีบบนมีเดือยยาว กลีบดอกขนาดเล็ก (ภาพ: ปรีชา การะเกตุ, ราชันย์ ภู่มา)
|
|