สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

น้ำเต้าผี

น้ำเต้าผี
วันที่ 28 พฤศจิกายน 2559

Alsomitra macrocarpa (Blume) M.Roem.

Cucurbitaceae

ไม้เถาขนาดใหญ่ แยกเพศต่างต้น ยาวได้ถึง 50 ม. มือจับยาว 6–10 ซม. ปลายแยก 2 แฉก ใบเรียงเวียน รูปไข่หรือรูปรี ยาว 8–16 ซม. โคนกลมหรือเว้าตื้น ๆ เส้นโคนใบ 3–5 เส้น ก้านใบยาว 2–4 ซม. ใบอ่อนขนาดเล็ก ช่อดอกเพศผู้แบบช่อแยกแขนง ยาว 5–15 ซม. ก้านช่อยาว 1–2 ซม. ก้านดอกยาวประมาณ 2 มม. กลีบเลี้ยงและกลีบดอกจำนวนอย่างละ 5 กลีบ รูปรี กลีบเลี้ยงยาวประมาณ 5 มม. กลีบดอกยาว 6–8 มม. ปลายกลีบมีปุ่มกระจาย กลางดอกมักมีรยางค์สั้น ๆ 3 อัน เกสรเพศผู้ 3 อัน ติดบนขอบฐานดอก ก้านชูอับเรณูยาว 2–2.5 มม. ถุงอับเรณูมีขนปุ่ม ช่อดอกเพศเมียลดรูปคล้ายช่อกระจะสั้น ๆ มี 5–10 ดอก ดอกใหญ่กว่าดอกเพศผู้เล็กน้อย รังไข่ใต้วงกลีบประมาณสามส่วนสี่ ก้านเกสรเพศเมีย 3 อัน สั้น ๆ ยอดเกสรยาว 3–4 มม. ปลายแฉกลึก 2 แฉก ผลแห้งแตก กลม เส้นผ่านศูนย์กลาง 20–30 ซม. ปลายมีฝาเปิด 3 ฝา ข้างในมีชั้นฟองน้ำนุ่ม เมล็ดเรียงหนาแน่น แบน ยาว 2.5–3 ซม. มีปีกบางทั้งสองข้างคล้ายปีกผีเสื้อ กว้าง 10–12 ซม.

พบในภูมิภาคมาเลเซีย ฟิลิปปินส์ และนิวกินี ในไทยพบทางภาคใต้ที่คลองพนม จังหวัดสุราษฎร์ธานี ขึ้นตามเขาหินปูน ในป่าดิบชื้น ความสูงประมาณ 100 เมตร

สกุล Alsomitra (Blume) M.Roem. มีชนิดเดียว ชื่อสกุลมาจากภาษากรีก “alsos” ถุง และ “mitra” หมวกของบิชอป หมายถึงลักษณะของผลที่มีฝาปิดคล้ายหมวก

ชื่อพ้อง  Zanonia macrocarpa Blume

ชื่อสามัญ  Javan cucumber

น้ำเต้าผี: ไม้เถาขนาดใหญ่ เกาะเลื้อยตามหน้าผาบนเขาหินปูน ใบอ่อนขนาดเล็ก ผลแห้งแตก กลม เมล็ดแบน มีปีกบางทั้งสองข้างคล้ายปีกผีเสื้อ (ภาพ: ปรีชา การะเกตุ)



เอกสารอ้างอิง

de Wilde, W.J.J.O. and B.E.E. Duyfjes. (2008). Cucurbitaceae. In Flora of Thailand Vol. 9(4): 416–419.