Index to botanical names
ทับทิม
Lythraceae
ไม้พุ่มหรือไม้ต้น สูงได้ถึง 5 ม. หรือมากกว่า กิ่งมักลดรูปเป็นหนาม ใบเรียงเกือบตรงข้ามหรือรอบข้อ รูปรีถึงรูปใบหอก หรือแกมรูปไข่กลับ ยาว 2–10 ซม. ดอกออกเป็นกระจุก 1–5 ดอก ตามปลายกิ่งหรือซอกใบ เกือบไร้ก้าน ฐานดอกรูปกรวยหนาหุ้มรังไข่ ยาว 2–3.5 ซม. กลีบเลี้ยงหนา มี 5–8 กลีบ รูปสามเหลี่ยม ยาวประมาณ 1 ซม. ดอกสีส้ม กลีบรูปไข่กลับกว้าง ยาว 1.5–3 ซม. เกสรเพศผู้จำนวนมาก รังไข่ใต้วงกลีบ มีหลายช่อง ก้านเกสรเพศเมียบิด ผลสดกลม ผนังหนา เส้นผ่านศูนย์กลาง 5–12 ซม. กลีบเลี้ยงติดทน เมล็ดจำนวนมาก เยื่อหุ้มสดฉ่ำ ใสหรือชมพูอมแดงมีถิ่นกำเนิดในเอเชียกลาง และเอเชียตะวันตกเฉียงใต้ มีหลากสายพันธุ์ เปลือกแก้โรคท้องร่วงและถ่ายพยาธิ แต่ควรใช้อย่างระวังเนื่องจากมีพิษ เป็นดอกไม้ประจำชาติของสเปน เรียกว่า ‘Granada’สกุล Punica L. เดิมอยู่ภายใต้วงศ์ Punicaceae มี 2 ชนิด ชนิด P. protopunica Balf.f. เป็นพืชถิ่นเดียวของเกาะ Socotra ของโซมาลี ชื่อสกุลอาจมาจากภาษาละติน “puniceus” สีแดงม่วงของเมล็ด หรือ “malum panicum” หมายถึงแอปเปิลของชาว Carthaginian เมืองโบราณในกรีก ชื่อสามัญ Pomegranate เป็นภาษาฝรั่งเศส หมายถึงผลไม้ขนาดใหญ่แบบแอปเปิล ส่วนคำระบุชนิด “granatum” แปลว่ามีเมล็ดจำนวนมาก
ชื่อสามัญ Pomegranate
ชื่ออื่น เซียะลิ้ว (จีน); ทับทิม (ภาคกลาง); พิลา (หนองคาย); พิลาขาว, มะก่องแก้ว (น่าน); มะเก๊าะ (ภาคเหนือ); หมากจัง (เงี้ยว-แม่ฮ่องสอน)
ทับทิม: ดอกออกเป็นกระจุก ฐานดอกและกลีบเลี้ยงหนา ผลสดกลม ผนังหนา กลีบเลี้ยงติดทน มีหลากสายพันธุ์รวมถึงพันธุ์แคระ (ภาพ: นันท์นภัส ภัทรหิรัญไตรสิน)
de Wilde, W.J.J.O., B.E.E. Duyfjes and P. Phonsena. (2014). Lythraceae. In Flora of Thailand Vol. 11(4): 583–586.