สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

ทับทิม

ทับทิม
วันที่ 15 พฤศจิกายน 2559

Punica granatum L.

Lythraceae

ไม้พุ่มหรือไม้ต้น สูงได้ถึง 5 ม. หรือมากกว่า กิ่งมักลดรูปเป็นหนาม ใบเรียงเกือบตรงข้ามหรือรอบข้อ รูปรีถึงรูปใบหอก หรือแกมรูปไข่กลับ ยาว 2–10 ซม. ดอกออกเป็นกระจุก 1–5 ดอก ตามปลายกิ่งหรือซอกใบ เกือบไร้ก้าน ฐานดอกรูปกรวยหนาหุ้มรังไข่ ยาว 2–3.5 ซม. กลีบเลี้ยงหนา มี 5–8 กลีบ รูปสามเหลี่ยม ยาวประมาณ 1 ซม. ดอกสีส้ม กลีบรูปไข่กลับกว้าง ยาว 1.5–3 ซม. เกสรเพศผู้จำนวนมาก รังไข่ใต้วงกลีบ มีหลายช่อง ก้านเกสรเพศเมียบิด ผลสดกลม ผนังหนา เส้นผ่านศูนย์กลาง 5–12 ซม. กลีบเลี้ยงติดทน เมล็ดจำนวนมาก เยื่อหุ้มสดฉ่ำ ใสหรือชมพูอมแดง

มีถิ่นกำเนิดในเอเชียกลาง และเอเชียตะวันตกเฉียงใต้ มีหลากสายพันธุ์ เปลือกแก้โรคท้องร่วงและถ่ายพยาธิ แต่ควรใช้อย่างระวังเนื่องจากมีพิษ เป็นดอกไม้ประจำชาติของสเปน เรียกว่า ‘Granada’

สกุล Punica L. เดิมอยู่ภายใต้วงศ์ Punicaceae มี 2 ชนิด ชนิด P. protopunica Balf.f. เป็นพืชถิ่นเดียวของเกาะ Socotra ของโซมาลี ชื่อสกุลอาจมาจากภาษาละติน “puniceus” สีแดงม่วงของเมล็ด หรือ “malum panicum” หมายถึงแอปเปิลของชาว Carthaginian เมืองโบราณในกรีก ชื่อสามัญ Pomegranate เป็นภาษาฝรั่งเศส หมายถึงผลไม้ขนาดใหญ่แบบแอปเปิล ส่วนคำระบุชนิด “granatum” แปลว่ามีเมล็ดจำนวนมาก

ชื่อสามัญ  Pomegranate

ชื่ออื่น   เซียะลิ้ว (จีน); ทับทิม (ภาคกลาง); พิลา (หนองคาย); พิลาขาว, มะก่องแก้ว (น่าน); มะเก๊าะ (ภาคเหนือ); หมากจัง (เงี้ยว-แม่ฮ่องสอน)

ทับทิม: ดอกออกเป็นกระจุก ฐานดอกและกลีบเลี้ยงหนา ผลสดกลม ผนังหนา กลีบเลี้ยงติดทน มีหลากสายพันธุ์รวมถึงพันธุ์แคระ (ภาพ: นันท์นภัส ภัทรหิรัญไตรสิน)



เอกสารอ้างอิง

de Wilde, W.J.J.O., B.E.E. Duyfjes and P. Phonsena. (2014). Lythraceae. In Flora of Thailand Vol. 11(4): 583–586.