สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

ตีนเป็ดแดง

ตีนเป็ดแดง
วันที่ 31 ตุลาคม 2559

Dyera costulata (Miq.) Hook.f.

Apocynaceae

ไม้ต้น สูงได้ถึง 60 ม. กิ่งเป็นเหลี่ยม ใบเรียงเป็นวงรอบ รูปรีหรือรูปไข่กลับ ยาว 8–20 ซม. ปลายแหลมสั้น ๆ หรือกลม เส้นแขนงใบตรง จำนวนมาก ช่อดอกแบบช่อกระจุกแยกแขนง ช่อย่อยแบบช่อซี่ร่ม ออกตามปลายกิ่ง ยาว 8.5–10.5 ซม. ก้านดอกยาว 2–3 มม. กลีบเลี้ยง 5 กลีบ รูปไข่ ยาวประมาณ 1 มม. โคนไม่มีต่อม ดอกรูปกงล้อ สีขาว มี 5 กลีบ เรียงซ้อนทับด้านซ้ายในตาดอก หลอดกลีบดอกยาวประมาณ 2 มม. กลีบรูปขอบขนาน ยาวประมาณ 4 มม. มีขนด้านในและรอบเกสรเพศผู้ เกสรเพศผู้ 5 อัน ติดประมาณกึ่งกลางหลอดกลีบ ไม่ยื่นพ้นปากหลอด จานฐานดอกรูปวงแหวน มี 2 คาร์เพล เชื่อมติดกัน มีขน ก้านเกสรเพศเมียยาวประมาณ 0.5 มม. ผลออกเป็นฝักคู่ โค้งกางออก ยาว 14–35 ซม. กว้าง 2–3 ซม. เมล็ดรูปรี ยาวประมาณ 5 ซม. รวมปีกบาง ๆ

พบที่คาบสมุทรมลายู ชวา สุมาตรา และภาคใต้ตอนล่างของไทยที่สตูล ปัตตานี ยะลา และนราธิวาส ขึ้นตามป่าดิบชื้นความสูงระดับต่ำ ๆ น้ำยางทำให้ระคายเคือง เรียกว่า ยางเยลูตง เคยเป็นวัตถุดิบที่สำคัญในการผลิตหมากฝรั่ง

สกุล Dyera Hook.f. มี 2 ชนิด พบในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ อีกชนิดคือ D. polyphylla (Miq.) Steenis พบที่สุมาตราและบอร์เนียว ชื่อสกุลตั้งตามนักพฤกษศาสตร์ชาวบริติช William Turner Triselton-Dyer (1843–1928)

ชื่อพ้อง  Alstonia costulata Miq.

ชื่อสามัญ  Gutta percha tree

ชื่ออื่น   ตีนเป็ดแดง (ภาคใต้); เยลูตง (ปัตตานี, มาเลย์-ยะลา); ลูตง (มาเลย์-นราธิวาส)

ตีนเป็ดแดง: ไม้ต้นขนาดใหญ่ ดอกออกเป็นช่อกระจุก ช่อย่อยแบบช่อซี่ร่ม ออกตามปลายกิ่ง ดอกรูปกงล้อ ผลเป็นฝักคู่ กางออก (ภาพ: มานพ ผู้พัฒน์)



เอกสารอ้างอิง

Middleton, D.J. (1999). Apocynaceae. In Flora of Thailand Vol. 7(1): 36–37.