สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

ตีนเป็ดฝรั่ง

ตีนเป็ดฝรั่ง
วันที่ 31 ตุลาคม 2559

Crescentia alata Kunth

Bignoniaceae

ไม้ต้น แตกกิ่งต่ำ สูงได้ถึง 10 ม. ใบประกอบมี 3 ใบย่อย มักออกตามกิ่งหรือลำต้น ก้านเป็นปีก ยาว 2.5–5 ซม. ใบย่อยรูปใบพาย ใบปลายยาวได้ถึง 10 ซม. ใบข้างสั้นกว่าเล็กน้อย ปลายเว้าตื้น ดอกออกเดี่ยว ๆ หรือเป็นคู่ ตามลำต้นและกิ่ง ก้านดอกยาว 5–8 มม. กลีบเลี้ยงแยก 2 แฉกเกือบจรดโคน ยาวประมาณ 1.5 ซม. ดอกรูปแตรป่องกลาง สีเขียวอมม่วงและน้ำตาลแดง หลอดกลีบยาว 4–6 ซม. ด้านนอกมีต่อมกระจาย กลีบบน 2 กลีบ กลีบล่าง 3 กลีบ รูปสามเหลี่ยมกว้าง แฉกลึกประมาณ 1.5 ซม. ขอบจักชายครุย เกสรเพศผู้ 2 คู่ ยาวไม่เท่ากัน ติดเหนือโคนหลอดกลีบดอก ยาว 3–4 ซม. เกสรเพศผู้ที่เป็นหมันติดระหว่างเกสรเพศผู้อันยาว ยาว 5–7 มม. อับเรณูกางออก จานฐานดอกเป็นวง รังไข่มี 2 ช่อง เกลี้ยง ก้านเกสรเพศเมียยาวประมาณ 6.5 ซม. ยอดเกสรจัก 2 พู ยาวประมาณ 4 มม. ผลรูปรี เส้นผ่านศูนย์กลาง 7–10 ซม. เปลือกแข็ง เนื้อเป็นปุยสีขาว เมล็ดขนาดเล็ก แบน คล้ายรูปหัวใจ

มีถิ่นกำเนิดในอเมริกากลางแถบประเทศเม็กซิโกจนถึงคอสตาริกา เป็นไม้ประดับทั่วไปในเขตร้อน ดอกบานเต็มที่ตอนกลางคืน มีกลิ่นแรง

สกุล Crescentia L. มีประมาณ 6 ชนิด พบในอเมริกาเขตร้อน และแถบทะเลแคริบเบียน ในไทยเป็นไม้ประดับ 2 ชนิด อีกชนิดคือ น้ำเต้าต้น C. cujete L.

ใบเป็นใบเดี่ยว ออกเป็นกระจุก ทั้ง 2 ชนิด เปลือก ใบ และผล แก้ท้องเสีย แก้ไข้ เปลือกผลแข็งสามารถใช้ทำภาชนะ เนื้อปุยและเมล็ดกินได้ แต่ของน้ำเต้าต้นมีพิษ ชื่อสกุลตั้งตามพระชาวอิตาลี Pietro Crescenti (1230–1321)

ชื่อสามัญ  Jicaro, Mexican calabash, Morrito, Winged calabash

ตีนเป็ดฝรั่ง: ใบประกอบมี 3 ใบย่อย ใบและดอกออกตามลำต้นและกิ่ง ดอกบานตอนกลางคืน ปลายกลีบจักชายครุย เกสรเพศผู้ 2 คู่ ยาวไม่เท่ากัน ยอดเกสรเพศเมียจัก 2 พู ผลรูปรี (ภาพ: ราชันย์ ภู่มา)



เอกสารอ้างอิง

Santisuk, T. (1987). Bignoniaceae. In Flora of Thailand Vol. 5(1): 62.