สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

ตานโมย

ตานโมย
วันที่ 31 ตุลาคม 2559

Apostasia nuda R.Br.

Orchidaceae

กล้วยไม้ดิน สูงได้ถึง 70 ซม. เหง้ามีเกล็ดปกคลุม ใบเรียงเวียน รูปแถบ ยาว 13–45 ซม. ปลายเรียวแหลมเป็นหลอดรูปเส้นด้าย ยาวได้ถึง 1 ซม. โคนเรียวสอบเป็นกาบ เส้นใบจำนวนมาก ช่อดอกแบบช่อกระจะโค้งลง ใบประดับช่วงโคนไม่มีดอก เรียงหนาแน่น แต่ละช่อมีได้ถึง 12 อัน รูปใบหอกปลายแหลม ยาวได้ถึง 2 ซม. ใบประดับขนาดเล็กกว่าใบประดับที่โคน ติดทน ดอกสีครีมหรือเหลือง กลีบเลี้ยงและกลีบดอกจำนวนอย่างละ 3 กลีบ คล้ายรูปเรือ ยาวเท่า ๆ กัน ยาว 3.3–4.5 มม. เส้าเกสรโค้งงอ ยาว 0.5–1 มม. เกสรเพศผู้ 2 อัน ยาว 3–4 มม. ก้านชูอับเรณูสั้น เชื่อมติดโคนก้านเกสรเพศเมีย อับเรณูติดที่ฐาน หุ้มเกสรเพศเมีย โคนเป็นเงี่ยง ปลายแกนอับเรณูมีรยางค์สั้น ๆ ไม่มีเกสรเพศผู้ที่เป็นหมัน ยอดเกสรเพศเมียเป็นตุ่ม ผลแห้งแตก เรียวแคบ ยาว 1.2–1.5 ซม. มีสันตื้น ๆ 3 สัน เมล็ดขนาดเล็ก จำนวนมาก รังไข่รวมก้านดอกยาว 0.8–1.2 ซม.

พบที่พม่า กัมพูชา เวียดนาม คาบสมุทรมลายู ชวา สุมาตรา และบอร์เนียว ในไทยพบกระจายห่าง ๆ ทางภาคกลาง ภาคตะวันออกเฉียงใต้ ภาคตะวันตกเฉียงใต้ และพบมากทางภาคใต้ ขึ้นตามป่าดิบแล้ง และป่าดิบชื้น ความสูง 100–500 เมตร

สกุล Apostasia Blume เคยอยู่ภายใต้วงศ์ Apostasiaceae ร่วมกับสกุล Neuwiedia ปัจจุบันอยู่วงศ์ย่อย Apostasioideae ซึ่งต่างจากกล้วยไม้ทั่ว ๆ ไปที่อับเรณูอันเดียว และก้านชูอับเรณูเชื่อมติดก้านเกสรเพศเมียเป็นเส้าเกสร (gynostemium) มี 8 ชนิด พบในเอเชีย และออสเตรเลีย ในไทยมี 3 ชนิด ชื่อสกุลมาจากภาษากรีก “apostasia” แยกออกจาก หมายถึงสกุลที่แยกออกมาจากพืชพวกกล้วยไม้

ตานโมย: ใบเรียงเวียน รูปแถบ ช่อดอกแบบช่อกระจะโค้งลง ใบประดับช่วงโคนไม่มีดอก เรียงหนาแน่น (ภาพ: ธรรมรัตน์ พุทธไทย)



เอกสารอ้างอิง

Chen, X., S.W. Gale and P.J. Cribb. (2009). Orchidaceae (Apostasia). In Flora of China Vol. 25: 20.

Larsen, K. and E.F. de Vogel. (1972). Apostasiaceae. In Flora of Thailand Vol. 2(2): 134–137.