สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

ตาตุ่มทะเล

ตาตุ่มทะเล  สกุล
วันที่ 31 ตุลาคม 2559

Excoecaria L.

Euphorbiaceae

ไม้พุ่มหรือไม้ต้น แยกเพศต่างต้นหรือร่วมต้น น้ำยางขาว หูใบจักชายครุย ร่วงเร็ว ใบเรียงเวียน เรียงสลับระนาบเดียว หรือตรงข้าม ขอบจักฟันเลื่อยหรือจักมน ปลายจักมีต่อม เส้นใบเรียงจรดกันใกล้ขอบใบ ช่อดอกแบบช่อกระจุกแยกแขนงสั้น ๆ คล้ายช่อกระจะ ออกที่ปลายกิ่ง ใบประดับและใบประดับย่อยมีต่อม 2 ต่อม กลีบเลี้ยง 3 กลีบ ไม่มีกลีบดอกและจานฐานดอก เกสรเพศผู้ 3 อัน แยกกัน รังไข่ มี 3 ช่อง แต่ละช่องมีออวุล 1 เม็ด ก้านเกสรเพศเมียสั้น ยอดเกสรแยกเป็น 3 แฉก ติดทน ไม่มีเกสรเพศเมียที่เป็นหมันในดอกเพศผู้ ผลแห้งแตก จุกขั้วเมล็ดติดบนแกน

สกุล Excoecaria มี 35–40 ชนิด ส่วนใหญ่พบในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ในไทยมี 5 ชนิด ชื่อสกุลมาจากภาษาละติน “excaeco” ทำให้ตาบอด เนื่องจากน้ำยางของพืชหลายชนิดมีพิษรุนแรงถึงทำให้ตาบอด


ตาตุ่มทะเล
วันที่ 31 ตุลาคม 2559

Excoecaria agallocha L.

Euphorbiaceae

ไม้พุ่มหรือไม้ต้น สูงได้ถึง 15 ม. แยกเพศต่างต้น กิ่งมีช่องอากาศ หูใบยาวประมาณ 2 มม. ใบเรียงเวียน รูปรีหรือรูปขอบขนาน ยาว 3.5–11 ซม. มีต่อม 2 ต่อมบนขอบใบใกล้โคน ขอบจักมนไม่ชัดเจน ช่อดอกเพศผู้ยาวได้ถึง 13 ซม. ก้านดอกสั้น กลีบเลี้ยงรูปสามเหลี่ยม ยาวประมาณ 1 มม. โคนมักมีติ่ง ก้านชูอับเรณูยาวประมาณ 1.7 มม. ช่อดอกเพศเมียแบบช่อกระจะ ยาวได้ถึง 5 ซม. ก้านดอกยาว 1–5 มม. กลีบเลี้ยงรูปไข่ ยาว 1.5–2 มม. ก้านเกสรเพศเมียยาวประมาณ 1 มม. ยอดเกสรยาว 3–3.5 มม. ผลจักเป็นพู กว้างประมาณ 1 ซม. ยาว 5–7 มม. สุกสีแดง เมล็ดกลม เส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 4 มม.

พบที่อินเดีย ศรีลังกา พม่า จีนตอนใต้ ไต้หวัน ญี่ปุ่น กัมพูชา เวียดนาม ภูมิภาคมาเลเซีย ฟิลิปปินส์ นิวกินี ออสเตรเลีย และหมู่เกาะแปซิฟิก ในไทยขึ้นตามชายป่าโกงกางตามชายฝั่งทะเลทั้งฝั่งอ่าวไทยและอันดามัน

ชื่อสามัญ  Back mangrove

ชื่ออื่น   ตาตุ่ม, ตาตุ่มทะเล (ทั่วไป); บูตอ (มาเลย์-ปัตตานี)

ตาตุ่มทะเล: ใบเรียงเวียน ช่อดอกเพศผู้แบบช่อกระจุกแยกแขนงสั้น ๆ คล้ายช่อกระจะ ออกที่ปลายกิ่ง ผลจักเป็นพู เกสรเพศเมียติดทน (ภาพ: สุคนธ์ทิพย์ ศิริมงคล)



เอกสารอ้างอิง

Li, B. and H.-J. Esser. (2008). Euphorbiaceae (Excoecaria). In Flora of China Vol. 11: 280–281.

van Welzen, P.C. and H.-J. Esser. (2005). Euphorbiaceae (Excoecaria). In Flora of Thailand Vol. 8(1): 292–293.