สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

ตาตุ่มตรี

ตาตุ่มตรี
วันที่ 31 ตุลาคม 2559

Triadica cochinchinensis Lour.

Euphorbiaceae

ไม้ต้น ผลัดใบ แยกเพศร่วมต้น สูงได้ถึง 25 ม. หูใบขนาดเล็ก ใบเรียงเวียนหนาแน่นที่ปลายกิ่ง รูปรีหรือรูปไข่ ยาว 3.5–7 ซม. โคนมีต่อม 2 ต่อม เส้นแขนงใบออกใกล้โคน 1 คู่ ก้านใบยาว 1–3 ซม. ใบอ่อนสีน้ำตาลอมแดง ช่อดอกแบบช่อกระจุกแยกแขนงสั้น ๆ คล้ายช่อเชิงลด ออกที่ปลายกิ่ง ช่วงดอกเพศผู้ยาว 25–70 ซม. ดอกออกเป็นกระจุก 5–8 ดอก โคนใบประดับมีต่อม 2 ต่อม ก้านดอกยาว 2–3 มม. ไม่มีกลีบดอก กลีบเลี้ยง 3–6 กลีบ ยาวประมาณ 1 มม. ก้านชูอับเรณูยาวประมาณ 1 มม. ดอกเพศเมียอยู่โคนช่อ มีได้ถึง 13 ดอกในแต่ละช่อกระจุก ก้านดอกยาว 2–4 มม. กลีบเลี้ยง 3 กลีบ ยาว 1–2 มม. ก้านเกสรเพศเมีย 3 อัน ยอดเกสรเพศเมียยาว 2–3 มม. ผลแห้งแตก เส้นผ่านศูนย์กลาง 7–9 มม. มี 3 เมล็ด ติดบนกลางแกน กลม ขนาด 3.5–5 มม.

พบที่อินเดีย พม่า จีนตอนใต้ ไต้หวัน ภูมิภาคอินโดจีน คาบสมุทรลายู สุมาตรา บอร์เนียว ฟิลิปปินส์ และซูลาเวซี ในไทยพบกระจายห่าง ๆ ทุกภาค ส่วนมากขึ้นตามชายป่า ความสูงถึงประมาณ 1000 เมตร

สกุล Triadica Lour. เดิมอยู่ภายใต้สกุล Sapium sect. Triadica หรือสกุล Excoecaria sect. Triadica มี 3–4 ชนิด ส่วนมากพบในเอเชียตะวันออกและภูมิภาคอินโดจีน ในไทยมีชนิดเดียว ชื่อสกุลมาจากภาษากรีก “tria” สาม ตามจำนวนกลีบเลี้ยงในดอกเพศเมีย และรังไข่มี 3 ช่อง

ชื่อพ้อง  Sapium cochinchinense (Lour.) Pax & K.Hoffm., Shirakia cochinchinensis (Lour.) Hurus.

ชื่ออื่น   ตะเคียนเฒ่า (ภาคตะวันออกเฉียงใต้); ตาตุ่มตรี (ทั่วไป); โพนก, ส้อม (ภาคใต้); สาลีนก (ภาคเหนือ); หญ้าจง, เหยื่อจง (ภาคใต้)

ตาตุ่มตรี: โคนใบด้านบนมีต่อม 2 ต่อม ช่อดอกแบบช่อกระจุกแยกแขนงสั้น ๆ คล้ายช่อเชิงลด ออกที่ปลายกิ่ง ดอกเพศเมียอยู่โคนช่อ (ภาพ: สุคนธ์ทิพย์ ศิริมงคล, ราชันย์ ภู่มา)



เอกสารอ้างอิง

Esser, H.-J. and P.C. van Welzen. (2007). Euphorbiaceae (Triadica). In Flora of Thailand Vol. 8(2): 571–573.