สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

ดาวน้อย

ดาวน้อย
วันที่ 12 ตุลาคม 2559

Clarkella nana (Edgew.) Hook.f.

Rubiaceae

ไม้ล้มลุกขนาดเล็ก อาจสูงได้ถึง 15 ซม. หูใบขนาดเล็ก ใบช่วงโคนขนาดใหญ่ คล้ายออกเดี่ยว ๆ รูปไข่กว้าง ยาวได้ถึง 10 ซม. แผ่นใบเกลี้ยงหรือมีขน ก้านใบยาวได้ถึง 5 ซม. ใบที่ปลายกิ่งขนาดเล็ก ใบตรงข้ามลดรูป ก้านใบสั้น ช่อดอกแบบช่อกระจุก ออกที่ปลายกิ่ง ก้านช่อสั้น ก้านดอกยาว 1–3.5 มม. ใบประดับขนาดเล็ก กลีบเลี้ยง 5 กลีบ มีขนสั้นนุ่ม แฉกลึกประมาณกึ่งหนึ่ง ขนาดไม่เท่ากัน รูปสามเหลี่ยม ยาว 1.5–3.5 มม. ติดทน ดอกรูปดอกเข็ม สีขาว หลอดกลีบดอกยาวได้ถึง 1.4 ซม. ด้านนอกมีขน กลีบรูปไข่ ยาว 2–5 มม. เกสรเพศผู้ติดที่โคนหลอดกลีบดอก ก้านชูอับเรณูสั้น อับเรณูรูปแถบ ยาวประมาณ 1.5 มม. รังไข่ใต้วงกลีบ มี 2 ช่อง มีขนประปราย ก้านเกสรเพศเมียยาวประมาณ 2 มม. ยอดเกสรตื้น ผลแห้งไม่แตก รูปกรวย ยาว 4–8 มม. เมล็ดขนาดเล็ก จำนวนมาก

พบที่อินเดีย จีนตอนใต้ และพม่า ในไทยพบทางภาคเหนือที่แม่ฮ่องสอน เชียงใหม่ น่าน ลำปาง ตาก และภาคใต้ที่นครศรีธรรมราช ขึ้นตามเขาหินปูน ความสูง 450–1100 เมตร

สกุล Clarkella Hook.f. อยู่วงศ์ย่อย Rubioideae แต่ยังไม่สามารถจัดจำแนกในเผ่าใด ต้นคล้ายสกุล Ophiorrhiza ช่อดอกคล้ายสกุล Argostemma มีเพียงชนิดเดียว ชื่อสกุลตั้งตามนักพฤกษศาสตร์ชาวบริติช Charles Baron Clarke (1832–1906)

ชื่อพ้อง  Ophiorrhiza nana Edgew., Clarkella siamensis Craib

ชื่ออื่น   ดาวน้อย (เชียงใหม่); ดาววาว (นครศรีธรรมราช)

ดาวน้อย: ใบช่วงโคนขนาดใหญ่ คล้ายออกเดี่ยว ๆ ใบที่ปลายกิ่งขนาดเล็ก ใบตรงข้ามลดรูป ดอกรูปดอกเข็ม สีขาว กลีบเลี้ยงแฉกลึกประมาณกึ่งหนึ่ง ติดทน (ภาพ: ปรีชา การะเกตุ, สุคนธ์ทิพย์ ศิริมงคล)



เอกสารอ้างอิง

Chen, T. and C.M. Taylor. (2011). Rubiaceae (Clarkella). In Flora of China Vol. 19: 89.

Puff, C. and K. Chayamarit. (2008). Additional to “Rubiaceae of Thailand. A pictorial guide to indigenous and cultivated genera”. Thai Forest Bulletin (Botany) 36: 70–73.