สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

ช่อดาวดิน

ช่อดาวดิน
วันที่ 28 กันยายน 2559

Mycetia basiflora Puff

Rubiaceae

ไม้พุ่ม สูงได้ถึง 1 ม. หูใบรูปใบหอก ยาว 4–7 มม. มีขนละเอียดด้านนอก ใบเรียงตรงข้าม รูปไข่ถึงรูปใบหอกกลับ ยาว 12–26 ซม. ก้านใบยาว 1.5–3 ซม. ช่อดอกแบบช่อกระจุกแน่น ออกเป็นกลุ่มที่โคนต้น ก้านช่อยาวได้กว่า 10 ซม. ใบประดับรูปเส้นด้ายขนาดเล็ก ก้านดอกยาว 1–4 มม. มีขนสั้นนุ่ม กลีบเลี้ยง 5 กลีบ รูปสามเหลี่ยมแคบ ยาว 4–8 มม. ติดทน ด้านนอกมีขนสั้น ดอกสีเหลืองเปลี่ยนเป็นสีครีม หลอดกลีบดอกยาว 1–1.4 ซม. มีขนสั้นทั้งด้านในและด้านนอก มี 5 กลีบ ยาว 2–4 มม. เกสรเพศผู้ 5 อัน ติดบนปากหลอดกลีบในดอกที่ก้านเกสรเพศเมียสั้น ติดใกล้โคนหลอดกลีบในดอกที่ก้านเกสรเพศเมียยาว ก้านชูอับเรณูสั้นมาก อับเรณูยาว 2–3 มม. ก้านเกสรเพศเมียยาว 0.7–1.2 ซม. ยอดเกสรจักเป็นพู ยาว 3–5 มม. ผลสดมีหลายเมล็ด เส้นผ่านศูนย์กลาง 0.7–1 ซม. ผลแก่สีขาว เมล็ดขนาดเล็กจำนวนมาก สีดำ เป็นมันวาว

พืชถิ่นเดียวของไทย พบทางภาคตะวันออกเฉียงใต้ที่เขาสอยดาว จังหวัดจันทบุรี ขึ้นตามป่าดิบชื้นใกล้ลำธาร ความสูง 650–1000 เมตร อย่างไรก็ตาม อาจเป็นชนิดเดียวกับที่พบในอินเดีย เนื่องจากถิ่นที่อยู่ใกล้กับป่ากระวานที่ชาวบ้านปลูก ซึ่งกระวานมีถิ่นกำเนิดในอินเดีย

สกุล Mycetia Reinw. อยู่ภายใต้วงศ์ย่อย Rubioideae เผ่า Argostemmateae มีประมาณ 45 ชนิด พบในเอเชียเขตร้อน ในไทยมี 12 ชนิด ชื่อสกุลมาจากภาษากรีก “mykes” หรือ “myketos” ตุ่มหรือปุ่ม ตามลักษณะลำต้นในบางชนิด

ช่อดาวดิน: ใบเรียงตรงข้าม ช่อดอกแบบช่อกระจุกแน่นเป็นกลุ่มที่โคนต้น ก้านช่อยาว ดอกสีเหลืองเปลี่ยนเป็นสีครีม (ภาพ: พงษ์ศักดิ์ พลเสนา)



เอกสารอ้างอิง

Chen, T. and C.M. Taylor. (2011). Rubiaceae (Mycetia). In Flora of China Vol. 19: 424.

Puff, C. (2010). Mycetia (Rubiaceae) from Khao Soi Dao, Chanthaburi province, SE Thailand: the discovery of a remarkable new species and the true identity of a supposedly endemic species. Thai Forest Bulletin (Botany) 38: 173–178.

Puff, C., K. Chayamarit and V. Chamchumroon. (2005). Rubiaceae of Thailand. Forest Herbarium. Bangkok.