สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

ชุมเห็ดเล

ชุมเห็ดเล
วันที่ 28 กันยายน 2559

Dodonaea viscosa Jacq.

Sapindaceae

ไม้พุ่ม หรือไม้ต้น สูงได้ถึง 8 ม. กิ่งเกลี้ยง มีต่อมเหนียวกระจาย ใบเดี่ยว เรียงเวียน รูปรี รูปขอบขนาน หรือแกมรูปไข่กลับ ยาว 5–15 ซม. ปลายกลมหรือแหลมสั้น ๆ โคนเรียวสอบเป็นก้านใบ ช่อดอกคล้ายช่อกระจุกแยกแขนงสั้น ๆ ออกตามซอกใบ ยาวได้ถึง 3.5 ซม. กลีบเลี้ยง 5–7 กลีบ แยกจรดโคน รูปรี ยาวประมาณ 3 มม. ไม่มีกลีบดอก หลังร่วงเห็นรอยชัดเจนในผล เกสรเพศผู้เท่าจำนวนกลีบเลี้ยง ก้านชูอับเรณูสั้นมาก อับเรณูยาวประมาณ 1.8 มม. รังไข่มี 2–3 ช่อง มีต่อมเหนียวหนาแน่น แต่ละช่องมีออวุล 2 เม็ด ก้านเกสรเพศเมียยาวประมาณ 6 มม. ยอดเกสรจัก 2–3 พู ผลแห้งแตก รูปหัวใจกลับ ยาว 1.5–2 ซม. มีปีกกว้าง 1–4 มม. แต่ละช่องมี 1–2 เมล็ด รูปคล้ายเลนส์ สีดำ ขนาดประมาณ 3 มม.

พบในเขตร้อนและกึ่งเขตร้อน ในไทยพบทางภาคตะวันออกเฉียงใต้ และภาคใต้ ขึ้นตามชายฝั่งทะเล หรือบนเขาหินปูน ความสูงไม่เกิน 100 เมตร ส่วนต่าง ๆ มีสรรพคุณด้านสมุนไพรหลายอย่าง

สกุล Dodonaea Mill. อยู่ภายใต้วงศ์ย่อย Dodonaeoideae มีประมาณ 65 ชนิด ส่วนมากพบในออสเตรเลีย ในไทยมีชนิดเดียว ชื่อสกุลตั้งตามแพทย์ชาว Flemish ที่อยู่ในเบลเยียมในปัจจุบัน Rembert Dodoens (1517/1518–1585)

ชื่อสามัญ  Sticky hopbush

ชื่ออื่น   ชุมเห็ดเล, ตำเสาหนู, ไม้ขวาด (ภาคใต้)

ชุมเห็ดเล: โคนใบเรียวสอบเป็นก้านใบ ผลแห้งแตก รูปหัวใจกลับ มีปีก (ภาพ: ปรีชา การะเกตุ)



เอกสารอ้างอิง

van Welzen, P.C. (1999). Sapindaceae. In Flora of Thailand Vol. 7(1): 195–197.

Xia, N. and P.A. Gadek. (2007). Sapindaceae. In Flora of China Vol. 12: 7.