ไม้พุ่มหรือไม้ต้น อาจสูงได้ถึง 15 ม. กิ่งบางครั้งมีช่องอากาศ หูใบเทียมคล้ายใบติดเป็นคู่ที่โคนก้านใบ รูปรีกว้างหรือกลม ยาว 2–4 ซม. มีก้านสั้น ๆ ใบประกอบปลายคี่ เรียงเวียน ใบย่อยมี 5–7 คู่ เรียงสลับหรือตรงข้าม รูปขอบขนานหรือรูปใบหอก ยาว 9–40 ซม. ใบปลายส่วนมากลดรูป ก้านใบยาว 3–5 มม. ช่อดอกออกตามกิ่งหรือซอกใบ ยาวได้ถึง 75 ซม. ก้านดอกยาวได้ถึงประมาณ 1 ซม. กลีบเลี้ยง 4 กลีบ รูปรีกว้าง ยาว 2–4 มม. ดอกสีม่วงอมแดงหรือขาว มี 4 กลีบ รูปไข่หรือรูปไข่กลับ ยาว 1.5–3 มม. ขอบมีขนครุย เกสรเพศผู้มี 5–8 อัน ก้านชูอับเรณูสั้นมาก ผลรูปรีหรือรูปไข่ ยาว 1–3 ซม. สุกสีม่วงดำ มี 2 เมล็ด ยาว 1–2 ซม. มีขั้ว (ดูข้อมูลเพิ่มเติมที่ มะหวด, สกุล)
พบที่พม่า ภูมิภาคอินโดจีนและมาเลเซีย ในไทยพบทางภาคตะวันออกเฉียงใต้ และภาคใต้ ขึ้นตามชายป่า ริมลำธาร หรือป่าชายหาด ความสูงจนถึง 1400 เมตร มักพบปลูกเป็นไม้ผล เนื้อไม้แข็งและทนทาน ยอดอ่อนกินเป็นผักสดหรือใช้ปรุงอาหาร รากบดเป็นยาพอกแก้คัน
|
ชื่อพ้อง Sapindus fruticosus Roxb.
|
|
|
ชื่ออื่น โคมเรียง (ตราด, ภาคใต้); ชำมะเลียง, ชำมะเลียงบ้าน (ภาคกลาง); พุมเรียง (ภาคใต้); พุมเรียงสวน (ภาคกลาง); พูเวียง (นครราชสีมา); มะเถ้า (ภาคเหนือ)
|
|
ชำมะเลียง: หูใบเทียมคล้ายใบติดเป็นคู่ที่โคนก้านใบ ช่อดอกออกตามกิ่ง ดอกสีม่วงอมแดง มี 4 กลีบ ผลสุกสีม่วงดำ (ภาพ: ราชันย์ ภู่มา, สุคนธ์ทิพย์ ศิริมงคล)
|
|