Index to botanical names
ชะมวงกวาง
Bonnetiaceae
ไม้พุ่มหรือไม้ต้น ส่วนมากสูงไม่เกิน 10 ม. ใบเรียงเวียน รูปขอบขนาน รูปใบหอก หรือแกมรูปไข่กลับ ยาว 7–10 ซม. โคนตัดจรดกิ่ง ก้านใบสั้นมากเกือบไร้ก้าน แผ่นใบด้านบนเป็นมันวาว ขอบจักฟันเลื่อย ใบประดับและใบประดับย่อยมีอย่างละ 2 ใบ เรียงตรงข้ามสลับตั้งฉาก ติดทน ดอกออกเดี่ยว ๆ ตามซอกใบ ตาดอกบิดเวียน กลีบเลี้ยง 5 กลีบ เรียงซ้อนเหลื่อม รูปไข่กว้าง ขนาดไม่เท่ากัน ยาว 5–7 มม. ดอกมีกลิ่นหอม สีขาวอมชมพู มี 5 กลีบ รูปไข่กลับ ยาว 1.5–2 ซม. มีก้านกลีบสั้น ๆ เกสรเพศผู้จำนวนมาก ยาวเท่า ๆ กลีบดอก ก้านชูอับเรณูเชื่อมติดกันเป็น 5 มัด ติดตรงข้ามกลีบดอก ระหว่างมัดมีต่อม รังไข่มี 5 ช่อง รูปไข่ ยาว 1–1.2 ซม. เกลี้ยง ก้านเกสรเพศเมีย 5 อัน ยาว 5–7 มม. ติดทน ผลแห้งแตก รูปไข่แกมรูปขอบขนาน ยาวประมาณ 2 ซม. แตกอ้าออกจรดโคน มี 5 ซีก เมล็ดจำนวนมาก รูปแถบ ยาวประมาณ 3.5 มม.พบที่กัมพูชา คาบสมุทรมลายู สุมาตรา บอร์เนียว และทางภาคใต้ของไทยตั้งแต่ระนองลงไป ขึ้นตามป่าเสม็ด ป่าพรุ และชายป่าดิบชื้น ส่วนมากพบที่ความสูงระดับต่ำ ๆ ภาษามาเลย์เรียกว่า Riang Riang หรือ Reriang แปลว่า จักจั่น ตามชื่อสามัญ Cicada tree บางครั้งพบเป็นไม้ประดับ เนื้อไม้มีความแข็งแรง และทนทานสูงสกุล Ploiarium Korth. เคยอยู่ภายใต้วงศ์ Theaceae และ Clusiaceae มี 3 ชนิด ในไทยมีชนิดเดียว ชื่อสกุลมาจากภาษากรีก “ploiarion” เรือ ตามลักษณะของซีกผลที่รูปร่างคล้ายเรือ
ชื่อพ้อง Hypericum alternifolium Vahl
ชื่อสามัญ Cicada tree
ชื่ออื่น ชะมวงกวาง, มวงกวาง, ส้มกวาง, สรรพคุณ (ภาคใต้)
ชะมวงกวาง: ใบเกือบไร้ก้าน ใบประดับเรียงตรงข้ามสลับตั้งฉาก ติดทน ดอกสีขาวอมชมพู ก้านชูอับเรณูเชื่อมติดกันเป็น 5 มัด ติดตรงข้ามกลีบดอก ก้านเกสรเพศเมีย 5 อัน ติดทน ผลแตกอ้าจรดโคน มี 5 ซีก (ภาพ: ราชันย์ ภู่มา)
Hassan, I. (2010). Bonnetiaceae. In Flora of Peninsular Malaysia. Vol. 1: 83–86.
Keng, H. (1972). Bonnetiaceae. In Flora of Thailand Vol. 2(2): 159–160.