สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

ชะมวงกวาง

ชะมวงกวาง
วันที่ 28 กันยายน 2559

Ploiarium alternifolium (Vahl) Melch.

Bonnetiaceae

ไม้พุ่มหรือไม้ต้น ส่วนมากสูงไม่เกิน 10 ม. ใบเรียงเวียน รูปขอบขนาน รูปใบหอก หรือแกมรูปไข่กลับ ยาว 7–10 ซม. โคนตัดจรดกิ่ง ก้านใบสั้นมากเกือบไร้ก้าน แผ่นใบด้านบนเป็นมันวาว ขอบจักฟันเลื่อย ใบประดับและใบประดับย่อยมีอย่างละ 2 ใบ เรียงตรงข้ามสลับตั้งฉาก ติดทน ดอกออกเดี่ยว ๆ ตามซอกใบ ตาดอกบิดเวียน กลีบเลี้ยง 5 กลีบ เรียงซ้อนเหลื่อม รูปไข่กว้าง ขนาดไม่เท่ากัน ยาว 5–7 มม. ดอกมีกลิ่นหอม สีขาวอมชมพู มี 5 กลีบ รูปไข่กลับ ยาว 1.5–2 ซม. มีก้านกลีบสั้น ๆ เกสรเพศผู้จำนวนมาก ยาวเท่า ๆ กลีบดอก ก้านชูอับเรณูเชื่อมติดกันเป็น 5 มัด ติดตรงข้ามกลีบดอก ระหว่างมัดมีต่อม รังไข่มี 5 ช่อง รูปไข่ ยาว 1–1.2 ซม. เกลี้ยง ก้านเกสรเพศเมีย 5 อัน ยาว 5–7 มม. ติดทน ผลแห้งแตก รูปไข่แกมรูปขอบขนาน ยาวประมาณ 2 ซม. แตกอ้าออกจรดโคน มี 5 ซีก เมล็ดจำนวนมาก รูปแถบ ยาวประมาณ 3.5 มม.

พบที่กัมพูชา คาบสมุทรมลายู สุมาตรา บอร์เนียว และทางภาคใต้ของไทยตั้งแต่ระนองลงไป ขึ้นตามป่าเสม็ด ป่าพรุ และชายป่าดิบชื้น ส่วนมากพบที่ความสูงระดับต่ำ ๆ ภาษามาเลย์เรียกว่า Riang Riang หรือ Reriang แปลว่า จักจั่น ตามชื่อสามัญ Cicada tree บางครั้งพบเป็นไม้ประดับ เนื้อไม้มีความแข็งแรง และทนทานสูง

สกุล Ploiarium Korth. เคยอยู่ภายใต้วงศ์ Theaceae และ Clusiaceae มี 3 ชนิด ในไทยมีชนิดเดียว ชื่อสกุลมาจากภาษากรีก “ploiarion” เรือ ตามลักษณะของซีกผลที่รูปร่างคล้ายเรือ

ชื่อพ้อง  Hypericum alternifolium Vahl

ชื่อสามัญ  Cicada tree

ชื่ออื่น   ชะมวงกวาง, มวงกวาง, ส้มกวาง, สรรพคุณ (ภาคใต้)

ชะมวงกวาง: ใบเกือบไร้ก้าน ใบประดับเรียงตรงข้ามสลับตั้งฉาก ติดทน ดอกสีขาวอมชมพู ก้านชูอับเรณูเชื่อมติดกันเป็น 5 มัด ติดตรงข้ามกลีบดอก ก้านเกสรเพศเมีย 5 อัน ติดทน ผลแตกอ้าจรดโคน มี 5 ซีก (ภาพ: ราชันย์ ภู่มา)



เอกสารอ้างอิง

Hassan, I. (2010). Bonnetiaceae. In Flora of Peninsular Malaysia. Vol. 1: 83–86.

Keng, H. (1972). Bonnetiaceae. In Flora of Thailand Vol. 2(2): 159–160.