สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

กระทงลอย

กระทงลอย
วันที่ 10 มีนาคม 2559

Crypteronia paniculata Blume

Crypteroniaceae

ไม้ต้นสูงได้ถึง 30 ม. ใบเรียงตรงข้าม รูปรี รูปไข่ หรือแกมรูปขอบขนาน ยาว 6–22 ซม. ปลายแหลมยาว ก้านใบยาว 4–9 มม. ช่อดอกแบบช่อกระจะแยกแขนงเป็นคู่ ยาวได้ถึง 30 ซม. ช่อกระจะยาว 7–20 ซม. ดอกสมบูรณ์เพศหรือมีเพศเดียว ดอกสีเขียวหรืออมเหลือง ใบประดับขนาดเล็ก ก้านดอกยาว 1–3 มม. หลอดกลีบเลี้ยงกว้าง 2–3 มม. มี 5 กลีบรูปสามเหลี่ยมขนาดเล็ก ไม่มีกลีบดอก เกสรเพศผู้ 5 อัน เรียงสลับกลีบเลี้ยง ยาว 3–5 มม. เป็นหมันในดอกเพศเมีย รังไข่มี 2–3 ช่อง ลดรูปในดอกเพศผู้ ผลแห้งแตก รูปไข่ แบน ยาว 2–4 มม. มีขนประปราย กลีบเลี้ยง เกสรเพศผู้ และเกสรเพศเมียติดทน เมล็ดขนาดเล็กจำนวนมาก

พบที่อินเดีย บังกลาเทศ พม่า ภูมิภาคอินโดจีนและมาเลเซีย และฟิลิปปินส์ ในไทยพบทุกภาค ขึ้นตามป่าดิบแล้ง และป่าดิบชื้น ความสูงถึงประมาณ 1000 เมตร ใบมีสรรพคุณเป็นยาสมาน แก้โรคผิวหนัง

สกุล Crypteronia Blume บางครั้งอยู่ภายใต้วงศ์ Penaeaceae หรือ Lythraceae มี 7 ชนิด พบในจีน และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ในไทยมีชนิดเดียว ชื่อสกุลมาจากภาษากรีก “krypto” ซ่อน และ “eros” รัก อาจหมายถึงไม่มีกลีบดอก

ชื่ออื่น   กร๊อม (ชุมพร); กระทงลอย (ตราด); กะอาม (อุดรธานี); กาซ้อม, ขี้มด (น่าน); คับ (เชียงใหม่); ซอม, ซ้อม, สอม (ภาคใต้); ปีกุย (มาเลย์-สตูล); มุกูแว (มาเลย์-นราธิวาส); สีดาป่า (ภาคตะวันออก); เหมือดเซาะ (น่าน)

กระทงลอย: ใบเรียงตรงข้าม ช่อดอกแบบช่อกระจะ แยกแขนงเป็นคู่ ๆ (ภาพ: สุคนธ์ทิพย์ ศิริมงคล)



เอกสารอ้างอิง

Qin, H. and A.R. Brach. (2007). Crypteroniaceae. In Flora of China Vol. 13: 292.

Santisuk, T. (1992). Crypteroniaceae. In Flora of Thailand Vol. 5(4): 431–432.